Ontbinding uitgesloten in overeenkomst: wel partieel ontbinden?

Vaak staat er in (overname)contracten opgenomen dat partijen afstand doen van hun recht om de gesloten overeenkomst te ontbinden. Hoewel ik meen dat er immer nagedacht moet worden of ook partiële ontbinding moet worden uitgesloten, zie ik dit niet altijd terug in reeds gesloten contracten.

Overeenkomsten kunnen (buitenrechtelijk) worden ontbonden op het moment dat de andere partij tekort schiet in de nakoming van haar verbintenissen. Iedere tekortkoming geeft een recht op ontbinding ex artikel 6:265 lid 1 BW, tenzij de tekortkoming de ontbinding niet rechtvaardigt, hetgeen aan de tekortschietende partij is om te stellen (en bewijzen). Uit lid 2 BW volgt dat, voor zover nakoming niet blijvend of tijdelijk onmogelijk is, de tekortschietende partij in verzuim moet zijn, wil ontbinding mogelijk zijn. Dit houdt in dat er of a) een ingebrekestelling moet zijn gestuurd aan de andere partij (lees: een brief waarin een redelijke termijn voor nakoming wordt geboden aan de andere partij), dan wel b) er sprake is van verzuim op basis van artikel 6:83 BW (bijv.: een afgesproken fatale termijn, mededeling van de andere partij dat hij niet meer zal nakomen, etc.). De opsomming in dit artikel is niet limitatief.

Het gevolg van ontbinding is dat er ongedaanmakingsverbintenissen ontstaan. Oftewel: de overeenkomst eindigt, er zijn geen toekomstige verbintenissen meer, echter alles wat reeds is uitgevoerd moet ongedaan gemaakt worden. Dit kan bij (bijvoorbeeld) een aandelenoverdracht zeer onwenselijk zijn, omdat het bedrijf immers al enige tijd is voortgezet door de ander en de verkopende partij derhalve vaak niet de wens heeft om de aandelen terug geleverd te krijgen. Om die reden wordt ontbinding dan ook vaak uitgesloten in overnamecontracten.

Partiële ontbinding kan wel soelaas bieden. Het deel dat niet is nagekomen, kan worden ontbonden en de prestaties worden dienovereenkomstig (naar evenredigheid) verminderd. Vaak heeft een gedeeltelijke ontbinding prijsvermindering tot doel. Dit kan derhalve voor de koper een zeer wenselijke optie zijn, eens te meer nu voor een beroep op gedeeltelijke ontbinding ex artikel 6:270 BW toerekenbaarheid niet vereist is en voor een beroep op schadevergoeding ex artikel 6:74 BW wel.

Oftewel, denk altijd goed na bij contracten wat wel en wat niet wordt uitgesloten. Heeft U vragen over dit onderwerp, dan kunt U contact opnemen met ondergetekende.

Mevrouw Mr G.G.W.G. van der Valk-van den Bosch
Advocaat