Botsing algemene voorwaarden/battle of forms

Bijna altijd zijn bij het aangaan van overeenkomsten algemene voorwaarden van een partij van toepassing. Het komt vaak voor dat elke contractspartij zijn eigen algemene voorwaarden van toepassing wil verklaren op de overeenkomst die gesloten wordt. Logischerwijs kan slechts één set algemene voorwaarden op een overeenkomst van toepassing zijn. Nu vaak in de algemene voorwaarden van de ene partij de algemene voorwaarden van de andere partij wordt uitgesloten, zien we hier een botsing van voorwaarden, oftewel een “battle of forms”. De vraag is dan, welke algemene voorwaarden van toepassing zijn op de betreffende overeenkomst.

In de Nederlandse wet wordt een discussie over een battle of forms op grond van artikel 6:225 lid 3 BW als volgt benaderd:

Verwijzen aanbod en aanvaarding naar verschillende algemene voorwaarden, dan komt aan de tweede verwijzing geen werking toe, wanneer daarbij niet tevens de toepasselijkheid van de in de eerste verwijzing aangegeven algemene voorwaarden uitdrukkelijk van de hand wordt gewezen”.

Deze regel wordt ook wel de “first shot rule” genoemd. Aan een tweede verwijzing naar algemene voorwaarden komt geen werking toe, indien de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden, waarnaar als eerste is verwezen, niet uitdrukkelijk van de hand is gewezen door de andere partij. Van belang is dus, hoe het proces van aanbod en aanvaarding heeft plaatsgevonden, voordat bepaald kan worden wiens algemene voorwaarden nu van toepassing zijn.

Internationaal

In veel andere landen, waaronder bijvoorbeeld Duitsland, wordt in geval van een battle of forms een andere regel gehanteerd, de zogenoemde “knock-out rule”. De knock-out rule houdt in, dat wanneer een partij de voorwaarden van een andere partij niet wenst te accepteren, niet wordt bepaald welke set van algemene voorwaarden voorrang heeft. Er wordt dan gekeken naar beide algemene voorwaarden en bepalingen die tegenstrijdig zijn, worden buiten toepassing gelaten en leemtes worden verder aangevuld naar aanvullend landelijk recht, of internationaal recht.

Van belang bij internationale overeenkomsten is dus, welk recht van toepassing is op de overeenkomst die is gesloten, maar vaak ook welke rechter bevoegd is kennis te nemen van het geschil.

Op 2 maart jongstleden heeft de Nederlandse rechter een uitspraak gedaan in een zaak tussen een Nederlandse en een Duitse onderneming, waarin de vraag centraal stond, wiens algemene voorwaarden van toepassing waren. De procedure vond plaatst bij de Nederlandse rechter en de rechter stelde vast, dat niet zo zeer op grond van de overeenkomst, maar op grond van de Rome I verordening Nederlands recht van toepassing was. Derhalve diende ook de vraag welke algemene voorwaarden van toepassing waren op de overeenkomst, te worden beantwoord aan de hand van Nederlands recht.

Hoewel de rechter van mening was, dat de “first shot rule” niet goed is afgestemd op de dagelijkse praktijk van het internationale handelsverkeer, vond de rechter deze afwijking een onvoldoende omstandigheid die aanleiding geeft om van artikel 6:225 lid 3 BW af te wijken en aldus hield de rechter vast aan de “first shot rule en verklaarde de algemene voorwaarden van de Nederlandse partij van toepassing op de overeenkomst.

Deze uitspraak leert ons in ieder geval dat, voorafgaand aan het tot stand komen van de overeenkomst, zeer helder onderhandeld moet worden, wiens algemene voorwaarden van toepassing zijn, wil men niet later hierover nog een discussie hoeven voeren, welke discussie enkel tot onzekerheid tot leiden.

Indien U naar aanleiding van het bovenstaande nog vragen mocht hebben, neemt U dan gerust contact op met ons kantoor.

Mr R.H.B. Wortel
Advocaat